Os bosques europeos están perdendo a súa capacidade para absorber carbono

Un recente estudo analiza e cuantifica os factores que interveñen

Os bosques, grazas a súa capacidade de absorber CO₂ da atmosfera e mantelo secuestrado en forma de carbono nos seus tecidos e no solo, son aliados na loita contra o cambio climático.
Actualmente cobren preto do 40% do territorio da Unión Europea e, entre 1990 e 2022, absorberon o redor do 10% das emisións derivadas da actividade humana. Un artigo recente publicado na revista Nature, que contou coa participación do CREAF e do CSIC, alerta que a súa capacidade de secuestrar carbono está en declive.

Segundo o inventario LULUCF da UE (que calcula os sumidoiros de carbono do solo forestal, zonas húmidas, e agrícolas, entre outros), o depósito de carbono forestal en Europa pasou de 457 millóns de toneladas de CO₂ equivalente absorbidas cada ano entre 2010 e 2014 a 332 millóns de toneladas de CO₂ equivalente absorbidas cada ano entre 2020-2022. Isto demostra unha redución de case un terzo en tan só unha década.

Este declive pon en risco os obxectivos climáticos da Unión Europea que establecen que a UE ten que ser climaticamente neutra en 2050. O regulamento revisado sobre o sector LULUCF fixa para o 2030 a meta de absorber 310 millóns de toneladas de CO₂ equivalente, obxectivo que pode non acadarse tendo en conta o declive da última década.

Factores do declive

Hai varios factores detrás de este declive, moitas veces interconectados. Os principais responsables identificados no estudo son:

• A intensificación da tala de madeira, debido a unha demanda ascendente de consumo de madeira a nivel europeo e global
• O aumento das perturbacións naturais como incendios, tormentas e pragas, que adoitan ir seguidos de talas prematuras para sacar a madeira morta ou queimada
• O feito de que os bosques diminuíron o seu ritmo de expansión e xa no hai tantas repoboacións
• O envellecemento dos bosques, que reducen a súa capacidade de crecemento e de absorción de carbono
• Os episodios extremos de calor e seca, que diminúen a fotosíntese e a produtividade das árbores.

Estes impactos poden ter efectos persistentes durante anos, debilitando os bosques, e agravando a mortalidade forestal e a perda de capacidade de retención de carbono.

Medidas a tomar de forma urxente

O estudo suxire modelos de xestión baseados na ciencia que combinen bosques con diferentes idades e grados de protección, alternando zonas adicadas á produción sostible con outras reservadas para a conservación estrita. Esta diversificación axudará a protexer a biodiversidade e a manter o carbono almacenado en diferentes compartimentos do bosque, como a madeira viva, a madeira morta e o solo.

Referido a reforestación, o estudo tamén alerta de que fará falla acoutar moi ben os lugares onde se poden plantar árbores na UE, xa que a falta de auga marcará o futuro destas novas masas forestais. Así, esta solución será só válida en lugares moi determinados e con condicións climáticas máis favorables.

Dende a década de 1950, a biomasa forestal de Europa triplicouse e, como resultado, incrementouse enormemente a capacidade de secuestro de carbono. Isto aconteceu grazas á recuperación dos bosques despois da sobreexplotación e deforestación derivadas da posguerra, á expansión da superficie forestal, ás melloras na xestión e na conservación, e ao impacto de factores como o aumento de CO₂ atmosférico que fixo de fertilizante durante un tempo. Isto viuse favorecido polas temperaturas máis altas, que permitiron tempadas de crecemento máis longas e unha maior deposición de nitróxeno. Inda así, esta ganancia podería perderse na situación climática actual se non se actúa con urxencia para reverter as tendencias actuais.